السيد محمد باقر حجتي
140
كشاف الفهارس
بن تغلب ، أو را كتب وآثاري است كه عبارتند از كتاب معاني القرآن كه نبشتارى لطيف وكم حجم است ، وكتاب القراءات ( 1 ) . 3 . مقاتل بن سليمان ( م 150 ه . ق ) ، كه كتاب القراءات را نگاشت . 4 . أبو عمرو بن علاء ( م 154 ه . ق ) ، كه القراءات را تأليف كرد . 5 . حمزة بن حبيب زيات ( م 156 ه . ق ) . 6 . زائدة بن قدامه ء ثقفي ( م 161 ه . ق ) ، كه از أو است كتابي به نام القراءات . 7 . عبد الحميد بن عبد المجيد ( اخفش أكبر ) ( م 177 ه . ق ) ، أبو علي أصفهاني درباره ء أو آورده است : ( وى كتب فراوانى در قراآت وعلوم عربيت تأليف كرد ) ( 2 ) . 8 . هارون بن موسى أعور ( م حدود 170 تا 180 ه . ق ) ، ابن الجزري در غاية النهاية مى نويسد : ( أبو حاتم سجستاني گفته است : نخستين كسى كه در بصره ، وجوه قراآت را سماع كرده ودرباره ء آن كتاب نوشت ، وقراآت شاذه را بررسى نمود وآنها را جدا كرد ودر اسناد آنها كاوش به عمل آورد ، هارون بن موسى أعور مى باشد كه از قراء به شمار مى رفت ) ( 3 ) . 9 . هشيم بن بشير سلمى ( م 183 ه . ق ) ، ابن النديم مى نويسد : وى را كتب وآثاري است كه عبارتند از : كتاب السنن در فقه ، كتاب التفسير وكتاب القراءات . ( 4 ) . 10 عباس بن فضل أنصاري ( م 186 ه . ق ) ، كه أو را كتابي است به نام القراءات . 11 . علي بن حمزه ء كسائي ( م 189 ه . ق ) ، كه يكى از قراء سبعه مى باشد ( 5 ) . 12 . إسحاق بن يوسف ازرق ( م 195 ه . ق ) ، كه كتاب القراءات را نگاشت . 13 . يحيى بن مبارك يزيدي ( م 202 ه . ق ) ، كه كتاب قراءة أبى عمرو بن علاء را تأليف كرد ( 6 ) . 14 . يحيى بن آدم ( م 203 ه . ق ) ، كه كتابي به عنوان القراءات بدو منسوب است . 15 . يعقوب بن إسحاق حضرمي ( م 205 ه . ق ) ، نام اثر أو در قراآت ، الجامع است كه در آن همه ء اختلاف وجوه قرآن را گردآورده وهر حرف وقرائتى را به كسى كه بدان قرائت كرده منسوب داشته است ( 7 ) . 16 . أبو زيد أنصاري نحوى ( م 215 ه . ق ) ، كه كتابي با عنوان قراءة أبى عمرو بن علاء را نگاشت . 17 . ابوذهل أحمد بن أبي ذهل كوفي ، كه قرائت رااز كسائي روايت كرده است . وى نيز كتابي تحت عنوان قراءة أبى عمرو بن علاء دارد . 18 مغيرة بن شعيب تميمي ، كه حروف وقراآت را از كسائي روايت كرده وكتاب قراءة الكسائي را نگاشت . 19 . عبد الرحمن بن واقد واقدى ( م 209 ه . ق ) ، كه أو را كتابي است به نام الكسائي ( 8 ) ونيز كتاب القراءات ( 9 ) . 20 . أبو عبيد قاسم بن سلام ( م 224 ه . ق ) ، ابن الجزري مى نويسد : ( اولين پيشواى معتبر وقابل اعتمادي كه قراآت را در يك كتاب گردآورد ، أبو عبيد قاسم بن سلام مى باشد ، وى با محاسبه ء قراء سبعه ، شمار قراء را در بيست وپنج تن معرفى كرده ) ( 10 ) .
--> 1 . الفهرست ، ط خياط ، ص 220 . 2 . أبو علي فارسي ، نقل از منجد المقرئين ، ص 4 . 3 . غاية النهاية ، 2 / 348 . 4 . الفهرست ، ص 284 ، ط دانشگاه تهران . 5 . بنگريد به خوانسارى روضات الجنات ، ص 472 ، ط سنگى . 6 . الفهرست ، ط خياط ، ص 28 . تاريخ التراث العربي 1 التفسير ، فهرس الظاهرية ( بخش علوم القرآن ) . 7 . إنباه الرواة 4 / 45 . 8 . الفهرست ، ص خياط ، ص 30 . 9 . همان ، ص 35 . 10 . النشر 1 / 34 . ونيز بنگريد به : الفهرست ابن النديم ، ص 35 ، ط خياط .